Frsluflokkur: Lftkni

Undur nttrunnar

Mling tilefni af 150 ra tgfuafmli Uppruna tegundanna

ann 24. nvember 1859, fyrir rttum 150 rum, gaf John Murray, bkatgefandi London, t bkina On the Origin of Species eftir tiltlulega ltt ekktan nttrufring, Charles R. Darwin a nafni. a er kunnara en fr urfi a segja a bk essi olli straumhvrfum lfvsindum og raunar hugmyndasgunni allri. Hsklinn Akureyri og Hsklinn Hlum minnast essarra tmamta me sameiginlegri mlstefnu um lfvsindi vu samhengi.

Mlingi, sem samanstendur af 16 frandi, skemmtilegum og agengilegum erindum um mis hugarefni slenskra nttruvsindamanna, verur haldin afmlisdeginum, rijudaginn 24. nvember stofu R316 a Borgum vi Norursl. Ptur Halldrsson strir umrum.

Hvar? Borgum vi Norursl, 3. h, stofu R316 (innst austurgangi)

Hvenr? ingi hefst kl. 9:00, en er skipt fimm fundi (sj dagskr hr fyrir nean)

Hva kostar? Ekkert!

Nnari upplsingar veitir Oddur Vilhelmsson (oddurv@unak.is, s. 697 4252) . Sj einnig heimasu HA: www.unak.is

Dagskr:

9:00 Setningarvarp rektors HA, Stefns B. Sigurssonar

1233921138undated_charles_darwin-b.jpgFyrsti fundur. Nttra Norurlands: Svipmyndir r drarki, jurtarki og hinum hulda heimi rvera

9:10 Hreiar r Valtsson, lektor vi aulindadeild HA, flytur erindi Aulindir hafs Eyjafiri og hrif umhverfisins.

9:30 Hjrleifur Einarsson, prfessor vi aulindadeild HA, flytur erindi Margur er knr hann s smr.

9:50 Gurur Gya Eyjlfsdttir, sveppafringur Nttrufristofnun slands, flytur erindi t skg a svipast um svepparkinu.

10:10 Jhannes rnason, kennari vi Verkmenntasklann Akureyri flytur erindi Aspirnar eru illgresi?

10:20 Umrur

10:35 Kaffi

Annar fundur. Sameinair stndum vr: Sambli rvera, dra og jurta nttru slands

10:50 Oddur Vilhelmsson, dsent vi aulindadeild HA, flytur erindi rng alinu: Ljsh bakterusamflg slenskum flttum.

11:10 Arnheiur Eyrsdttir, ajnkt vi aulindadeild HA, flytur erindi Einkalf svampa.

11:30 lafur S. Andrsson, prfessor vi Hskla slands, flytur erindi Erfamengi samblis: Ragreining himnuskf.

11:50 Umrur

12:05 Matur

riji fundur. Vor drasti arfur: Hlutverk erfa run lfvera

13:10 Kristinn P. Magnsson, dsent vi aulindadeild HA og srfringur Akureryrarsetri N, flytur erindi Ertu skoffn?

13:30 Stefn B. Sigursson, rektor HA, flytur erindi Mefddir hfileikar ea jlfun rttum - Hvort rur rslitum?

13:50 Stefn li Steingrmsson, dsent vi Hsklann Hlum flytur erindi Ferskvatnsfiskar og fbreytni slenskrar nttru.

14:10 Umrur

14:25 Kaffi

Fjri fundur. rsmiurinn blindi: run mannsaugans, finkugoggsins og annarra furuverka

14:40 Arnar Plsson, dsent vi Lf-og umhverfisvsindadeild H flytur erindi Nttrulegt val og fjlbreytileiki lfsins.

15:00 Hafds Hanna gisdttir, verkefnisstjri vi Landbnaarhskla slands, flytur erindi Darwin og lfrki eyja.

15:20 rir Haraldsson, kennari vi Menntasklann Akureyri, flytur erindi Algun hvtabjarna a vistlegu umhverfi.

15:50 Umrur

16:00 Kaffi

Fimmti fundur. Hva ir etta allt? hrif runarkenninga hugmyndasgu og vsindaheimspeki

16:15 orsteinn Vilhjlmsson, prfessor vi Hskla slands, flytur erindi runarkenningin ljsi vsindaheimspekinnar.

16:35 Steindr J. Erlingsson vsindasagnfringur vi Reykjavkurakademuna flytur erindi Landnm runarkenningarinnar slandi, 1872-1910.

16:55 Gumundur Gumundsson, forstumaur safnasvis N, flytur erindi Tegundir, run og flokkunarkerfi ljsi Uppruna tegundanna.

17:15 Umrur

17:30 Samantekt og mlstofuslit

17:45 Mttaka


Lftknigtt

New Picture

Agengilegt, slensktfrsluefni fyrir almenning um lftkni og mlefni henni tengd hefur til essa veri af bsna skornum skammti. Nemendur lftkni og sjvartvegsfri vi HA reyna n, samt undirrituum, a gera einhverja bragarbt ar . Wikipedia er opin alfriorabk netinu sem hver sem er getur breytt. Vi hfum n bi til Lftknigtt Wikipediu me tenglum greinar um lftknileg efni. Greinarnar eru mjg mis langt veg komnar. Sumar eru aeins orabkarformi, en arar eru mun lengri. Einnig eftir a byrja all mrgum sum sem vi hfum gert r fyrir tenglum . En, sta er til a rtta a hver sem er getur btt vi og breytt efni Wikipediu og um a gera fyrir leika sem lra a taka tt essu skemmtilega verkefni me okkur.

a er von okkar a gttin geti ori til ess a vekja huga essarri strskemmtilegu og notadrjgu frigrein.

leiinni er ekki r vegi a geta ess a umsknarfrestur um nm lftkni B.Sc.- og M.Sc.-stigi rennur t fstudaginn 5. jn.

Grnar smijur

ORF lftkni, fyrirtki eirra Einars Mntyl, Bjrns L. rvar og Jlusar Kristinssonar, er eitt af skemmtilegri lftknifyrirtkjum landsins. Viskiptahugmynd eirra byggir v a nota erfabreytt bygg sem lfrna smiju, .e. a lta a framleia lyfjavirkprtn sem san eru einangru og seld til lyfjagerar. Mguleikarnir til vermtaskpunar eru grarlega miklir essum geira og sta til a fagna gu gengi ORF og ska eim velfarnaar framtinni.

g tta mig, hins vegar, ekki alveg v hvert essi frtt Mogganum er a fara. arna er tala um notkun erfabreyttum plntum landbnai, hrif (hvort sem au n eru myndu ea raunveruleg) heilsu manna og ar fram eftir gtunum. g er svosem enginn heimangangur hj eim ORF og ekki ekki eirra tlanir, en eftir v sem g best veit hafa eir ekki sst eftir v a rkta erfabreytt bygg til manneldis. a er v ansi misvsandi a setja etta eitthvert samhengi vi hina hvatvsu og oft illa grunduu umru um erfabreytt matvli.

a er svo aftur anna ml a sjlfsagt og rtt er a gta trustu varar egar erfabreyttar lfverur eru rktaar ti nttrunni fremur en lokuum grurhsum. svo lkurnar vxlfrjvgun su ekki miklar, eru a elileg og g vinnubrg a takmarka r eftir v sem kostur er.


mbl.is tlar a rkta erfabreytt bygg slandi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Doktorsvrn prtnmengjagreiningu

IMG_2934a var einkar ngjulegt a vera vistaddur doktorsvrn Hlmfrar Sveinsdttur vi Hskla slands sastliinn fstudag. Hlmfrur vann verkefni sitt undir aalleisgn gstu Gumundsdttur prfessorsvimatvla- og nringarfrideild H, enmeleibeinendur voru auk mn au Bjarnheiur K. Gumundsdttir vi H og Helgi Thorarensen Hlum. Verkefni er v rttnefnt samstarfsverkefni riggja hskla: H, HA og Hlaskla.Frtt H um verkefni og vrnina m lesa hr.

Hlmfrur vann feikilega vanda og gott verkefni um r breytingar sem vera prtnmengi orsklirfa vi roskun eirra og au hrif sem msir ttir umhverfi og fi hafa ar . A greina prtnmengi er ekkert hlaupsverk. a ekki g af eigin reynslu. Nlgun Hlmfrar er bygg tvvum rafdrtti gjrvalls prtnmengis orsklirfanna, en s afer er tknilega krefjandi, svo ekki s fastar a ori kvei. A auki fylgja msar tknilegar hindranir v a vinna me prtnmengi orsklirfa. ar m nefna a illgerlegt er a agreina vefi og v vann Hlmfrur meheildarmengi allrar lfverunnar, en a torveldar sjngervingu og greiningu eirra prtna sem eru til staar hlutfallslega litlu magni.Einnig er viss farartlmi flginn v a gagnabankar (oftast er hentugast a notast vi hin msu undirsfn GenBank) eru fremur rrir egar kemur a orskfiskum. a stand mun vonandi batna innan tar, v veri er a ragreina gjrvallt erfamengi Atlantshafsorsksins.IMG_2944_ed

rtt fyrir essar tknilegu hindranir vann Hlmfrur afar gott verkefni a mnu mati, auvita s g hlutdrgur Smile. Of langt ml vri a rekjahrniursturnar, en benda m a ger er grein fyrir eim fimm ritrndum tmaritsgreinum og einum ritrndum bkarkafla, auk doktorsritgerarinnar sjlfrar. ar af eru tvr greinar egar birtar: nnur Aquaculture og hin Comparative Biochemistry and Physiology.

Andmlendur voru eir Phil Cash fr Hsklanum Aberdeen og Albert Imsland fr Hsklanum Bergen og rku eir bir erindi sn snfurmannlega og af stakri pri. Vrn Hlmfrar og athfnin ll var H til mikils sma og akka g pent fyrir mig.


DNA eldhsinu

Untitled-TrueColor-01

laugardaginn verur miki um drir hr hj okkur HA, en verur vori fagna me Opnu Hsi hr hsklasvinu. Gestir og gangandi geta kynnt sr a sem fram fer deildum sklans, egi lttar kaffiveitingar og bara tt me okkur notalegt sdegi. Dagskr fagnaarins m sj hr su markas- og kynningarsvis.

g vil a sjlfsgu einkum benda mitt sjv, en g mun freista ess a einangra DNA r jararberjum me eldhshldum, sjampi, matarsalti og stthreinsispritti. DNAi mun g vefja upp plastrr eins og hvert anna spagett og geta hugasamir gestir fengi a taka . Aferinni er lst bklingnum sem tengt er hr a nean (prentist t bum megin papprinn .a. hann flettist um stutthli; brjta svo saman rbroti).


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Tkifri raunvsindum og grunnrannsknum

htt er a segja a naflaskounarskria hafi fari af sta jflaginu umlinum vikum ar sem meginstoir slensks efnahagslfs og samflagsins alls hafa veri teknar til gagngerrar tarskounar. Sitt snist hverjum, eins og vonlegt er. Sumir finna hugarfrun a benda a sem aflaga hefur fari, mean arir einbeita sr a v a leita ns upphafs og skima eftir mguleikum og tkifrum. Hsklinn Akureyri (HA) tlar sr a taka tt essari umru og leggja ar vogarsklar miklu ekkingu og reynslu sem finna m meal srfringa sklans. essum greinarstfi verur sjnum beint a raunvsindum og rannsknastarfi almennt, en vi HA er starfandi raunvsindaskor ar sem fram fara bi kennsla og rannsknir nokkrum svium hagntra raunvsinda, nnar tilteki lftkni, sjvartvegs- og fiskeldisfrum, tlvunarfrum og umhverfis- og orkufrum.

Fir munu andhfa eirri stahfingu a hagntum rannsknum svii vsinda og tkni felist fjlmrg tkifri. gegn um hagntar rannsknir fyrirtkja, stofnana og hsklasamflagsins opnast tkifri til nskpunar og myndunar sprotafyrirtkja sem me t og tma geta vaxi og dafna leiandi htknifyrirtki. hinn bginn heyrast r raddir af og til, a grunnrannsknir me frilegt ekki sur, og jafnvel fremur en, hagntt gildi su dragbtur samflaginu. r su rndr gluverkefni srlundara flabeinsturnba r llum tengslum vi arfir og krfur jarinnar. essu sambandi er skemmst a minnast ummla Sru Palin, varaforsetaefnis bandarska repblikanaflokksins nafstnum forsetakosningum ar vestra, en hn fr mikinn vandltingu sinni fjraustri grunnrannsknir erfafrum vaxtaflugna1. En, skyldi essi afstaa vera ngilega vel grundu? Hvernig kveum vi hvaa rannsknir hafa hagntt gildi og hverjar ekki?

David Baltimore, forseti bandarsku vsindarunarakademunnar (American Academy for the Advancement of Science), skrifai hugavera grein sem birtist 24. oktber sastliinn vsindafrttaritinu Science2. ar kemur m.a. fram s skoun hans a a s einmitt hersla Bandarkjastjrnar stuning vi grunnrannsknir, h meintu hagntu gildi ea annarri arfagreiningu, sem hefur veri leynivopn Bandarkjanna efnahagslegu kapphlaupi ja heimsins undanfarna ratugi. grein sinni veltir Baltimore v fyrir sr hvaa lrdm nnur rki geti dregi af reynslu Bandarkjanna stjrnun vsindastarfsemi, einkum hva varar skipulag og stefnumrkun hskla og annarra rannsknastofnana. Hann leggur fram fimm einfaldar reglur sem g tel rtt a ramenn mennta- og vsindamla hr landi taki til skounar:

1. Gi su vallt ndvegi, jafnt mannarningum sem rum vettvangi. Baltimore telur a r a reynt s a fylla faglegar eyur egar ri er njar stur. Fremur skuli stilla nrningum hf og einblna kandidata sem skara fram r snu svii.

2. Krftum s ekki dreift um of. Augljst er a ltil hagkerfi geta ekki skara fram r llum svium.

3. Byggja skal upp smar einingar. Sm er kostur a mrgu leyti og mun hgara er um vik a halda uppi hum gakrfum smum, rngt skilgreindum einingum heldur en strum, vtkum stofnunum.

4. Ekki askilja kennslu og rannsknir. Hsklastdentar eru vsindamenn morgundagsins og hagur bi nemenda og annars rannsknaflks af nnu samstarfi er tvrur.

5. Akademskt frelsi til rannskna skal tryggt. Afskipti rkis ea annarra utanakomandi aila af verkefnavali vsindamanna hefur hvergi gefist vel. frelsinu liggur skpunarkrafturinn.

Rtt er a benda a Baltimore nefnir hvergi grein sinni a kvenar greinar vsindanna su rum mikilvgari, reyndar bendi hann lftknigeirann heild sinni sem dmi um frbran rangur bandarskrar vsindastefnu undanfarna ratugi. vert mti verur honum trtt um gildi akademsks frelsis og getur ess a a su einmitt grunnrannsknir sem skila eim stkkum skilningi og hugsun sem eru grundvllur tkniframfara og nskpunar.

Heimildir:

1. Rutherford, A., Palin and the fruit fly, vef The Guardian (www.guardian.co.uk), 27. oktber 2008.

2. Baltimore, D., A global perspective on science and technology, Science 322, 544-551, 2008.

(essi grein birtist Morgunblainu dag.)

Lftkni Krknum

Laufeyetta eru vissulega ngjuleg tindi og er g sannfrur um a etta framtak mun skila Saukrklingum, og raunar jinni allri, verulegum vinningi egar fram la stundir. Kreppa hva?

Svo m nttrlega benda a essi nja lftkniverksmija /rannsknastofa er einstaklega vel sveit sett - aeins steinsnar, svo a segja, fr eina hskla landsins sem bur upp srhft nm lftkni, og a bi bakkalr- og meistarastigi. Hsklanum Akureyri, sums ... ar sem enn er opi fyrir innritun nnema lftkni vormisseri. Smile

myndinni hr til hliar, sem Gsli Hjrleifsson tk fyrir Hsklann Akureyri, m sj Laufeyju Hrlfsdttur psa vi smsj.Laufey tskrifaist me B.Sc. lftkni sastlii vor.


mbl.is Lftkniverksmija opnu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Tfrasprotar?

a var ngjulegt a sj Morgunblainu dag opnuumfjllun um Nskpunarsj (atvinnulfsins sums, ekki nmsmanna) og sprotafyrirtki hans. nlinum tmum aumannadrkunar og sbyljandi vntinga um skjtfenginn gra r tmu lofti fr harla lti fyrir ltilltum en lsinum frumkvlum sem vildu skapa eiginleg vermti r alvru hrefnum og hugviti. eir lddust me veggjum, a v er manni virtist, ea fllu a minnsta kosti alveg skuggann af trsandi bnkum og fjrglframnnum. eir voru , til allra heilla, meal vor, ekki fri a htt.

eirra meal er a finna all nokku af smum en knum lftknifyrirtkjum. Morgunblainu er minnst nokkra gamla kunningja, svosem Genis og Primex, en einnig s g arna minnst fyrirtki sem g hef minna heyrt um, eins og BP-lfefni og Lfeind. Raunar hefur HA_liftaeknitrleg grska veri frumkvlastarfi lftkni hrlendis sustu rum. skrslu Dillingham og Nilssen fr fyrra eru talin upp 32 ltknifyrirtki starfandi hrlendis og m m.a. sj ann lista hr. S listi er fullkominn og inniheldur t.d. hvorki BP-lfefni n hi hugavera sjvarlftknifyrirtki BioPol Skagastrnd. g vil v leyfa mr a vera bjartsnn og spi slenskri lftkni glstri framt. Lftkni mun eiga sinn tt, og a jafnvel rkulegan, rfa sland upp r kreppunni. rtt fyrir a vissulega s alltaf htta a leggja f sprotafyrirtki, vitum vi a minnsta a hr er fjrfest heiarlegum tilraunum til raunverulegrar vermtaskpunar, en ekki innistulausum rembingi og tfrabrgum.

myndinni hr til hliar m sj Mneyju Sveinsdttur og Kristjnu Hkonardttur (og Laufeyju Hrlfsdttur bakgrunni), ntskrifaa lftknifringa fr Hsklanum Akureyri. Ef til vill eiga r og arir lftknifrmuir eftir a bjarga jarbinu me vasklegri frumkvlastarfsemi? Myndina tk Gsli Hjrleifsson fyrir Hslann Akureyri.

Gar stundir.


mbl.is rsreikningar veri evrum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Klnun r frosti

Klnun, ea einrktun*, flknum, kynxlandi lfverum er einkar hugaver tkni sem gera m r fyrir a veri notadrjg lftkniframtarinnar. Eins og bndur og arir hugamenn um kynbtur og rktun nytjastofna ekkja mta vel, eru kynxlandi lfverur me eim skpum gerar a erfaefni beggja foreldra blandast afturkrft vi hverja xlun, sem gerir hugtaki hreinrktun" a hlfgerri merkingarleysu og vilja tilraunir til ess gjarnan enda me skpum vegna skyldleikarktar. Me klnunNew Picture m, hins vegar, f afkvmi sem erfafrilega er nkvm eftirmynd foreldris, nema reyndar hva varar ann litla hluta erfamengisins sem geymt er hvatberum. Erfafrilega er hr v raun um gildi kynlausrar xlunar a ra. myndinni hr til hliar, sem algu er af mynd fr Wikimedia Commons, m sj grft yfirlit yfir klnunarferli. myndinni er gerur greinarmunur v hvort klnunin er framkvmd eim tilgangi a mynda heilbrigan einstakling (xlunarklnun var sksta ori sem mr datt hug yfir reproductive cloning) ea til a mynda frumur til rannsknanota og/ea lyfjagerar (therapeutic cloning).

Auk notagildis landbnai og tkni m tla a klnun geti komi a verulegu gagni vi varveislu tegunda trmingarhttu og jafnvel vi a endurvekja tegundir sem di hafa t, jafnvel fyrir all nokkru san. essi rannskn eirra Wakayama og flaga vi RIKEN-stofnunina Kbe og Ykhama og Jikei-hskla Tk, sem Mogginn greinir hr stuttlega fr, er mikilvgt skref tt. Grein Wakayama et al. birtist PNAS, sem er tmarit sem llum er agengilegt, svo g leyfi mr a setja afrit af greininni hr.

Eins og Arnar Plsson bendir snu bloggi, er DNA bsna stugt efni, af lfefnafjlliu a vera, en brotna allar flknar sameindir niur me t og tma, jafnvel frosti. Hinga til hefur v ekki veri mgulegt a klna lfverur t fr erfaefni sem geymt hefur veri frosti um lengri tma, jafnvel ekWoolly_mammoth_croppedki vi -80C, sem er a hitastig sem okkur sem fumst vi sameindalffrilegar rannsknir hefur veri innrtt a geyma flest okkar sni vi. grein Wakayama et al. eru, hins vegar, klnaar heilbrigar ms t fr erfaefni sem einangra var r msahrjum sem geymd hfu veri vi -20C (sama hitastig og venjuleg heimilisfrystikista starfar vi) 16 r, og a n ess a glcerl ea annar frostlgur" vri til staar snunum. Raunar benda hfundar a rannsknir eins eirra (Teruhiko Wakayama vi RIKEN-stofnunina) hafi urKeulemans-GreatAuk snt a erfamengi msasisfrumna varveitist skemmt vi frystingu og jafnvel frosturrkun, og vsa ar grein Nature Biotechnology fr 1998. Sextn r eru auvita ekki langur tmi lfsgunni, en essi rannskn vekur neitanlega upp vangaveltur um endurlfgun loflsins ... n ea geirfuglsins. Skyldi einhversstaar leynast frosinn geirfugl Grnlandsjkli? Maur m n lta sig dreyma Smile Myndirnar eru fr Wikimedia Commons.

*Rtt er a halda v til haga a sameindaklnun s sem stundu er flestum rannsknastofum sameindalffri er allt annar hlutur. Einrktaar (vri kannski eingetnar" betra or?) lfverur eru v EKKI erfabreyttar (nema, auvita, a sameindaklnun hafi lka tt sr sta ... sem arf svosem ekkert a vera tiloka).


mbl.is Klnuu ms r frosnum erfaefnum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Lftkni Wikipediu

au ngjulegu tindi brust mr nna an a eftir nokkurt japl, jaml og_GH05674 fuur hfum vi hr raunvsindaskorinni fengi grnt ljs a innrita nja nemendur rjr nmslnur grunnnmi um nstkomandi ramt. a var aldrei a a kmi ekki eitthva gott t r kreppunni. Lftknin er arna meal og snist mr a nmskrin lti alveg okkalega t, svo reyndar fari lti fyrir lfvsindum fyrsta misseri (en sari misseri vera bara eim mun meira spennandi). N er lag fyrir kreppuslegna stdenta a vera sr ti um menntun sem bi er skemmtileg og gagnleg.

Annars hef g heiti sjlfum mr v a vera duglegri vi a auka hrur lftkninnar, ekki aeins kennslustofunni og rannsknastofunni, heldur einnig ti hinum stra heimi. g er v aeins byrjaur a dtla vi a skrifa stuttar greinar um lftknitengd mlefni Wikipediu. a er svosem ekki mjg miki a sj arna enn, en g vil minna lftknifra lesendur a margar hendur vinna ltt verk og Wikipediu getur hver sem er auki og endurbtt einfaldan htt.

Gar stundir.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband